Tái phát hiện Fumihiko Makỉ và Tadao Ando

Gần đây Maki đã công bố thêm nhiêu luận điểm kiến trúc của mình khi mà quá trình toàn cầu hoá đã đưa thế giới đến xích lại gần nhau hơn chẳng hạn trong bài Kiến trúc và Giao lưu (Architecture and Communication) Maki đã phân tích sự phức tạp hoá và đa dạng hoá của con người khu vực quốc gia và cả thế giới tuy nó luôn luôn biến đổi nhưng vẫn có một giá trị quần chúng; và kiến trúc trở thành đầu mối giao lưu của nhân loại bất chấp địa vị xã hội tuổi tác vùng miền và chủng tộc. Maki phân tích sự đổi thay của thế giới qua sự phát triển của máy tính đã làm cho không gian kiến trúc thay đổi. Các vật liệu kiến trúc từ khắp các nơi trên thế giới (đá đá tấm gỗ kính đồ nội thất) đều được dùng rộng rãi ở mọi nơi chốn mà giá cả rất phải chăng chung cư Ecolife Capitol.
Là một kiến trúc sư thuộc trào lưu Hiện đại – mới Maki dẫn lời của Octavia Paz: Có một trăm người thì có một trăm chủ nghĩa Hiện đại khác nhau ngày nay đã thật sự là lúc chủ nghĩa Hiện đại ra hoa kết quả Maki nhấn mạnh tính phổ biến của sự biểu hiện tính bản địa và tính địa phương nhưng cho rằng giá trị của tính phổ biến này không mâu thuẫn gì với việc xem kiến trúc là môi giới của sự tiếp xúc giữa các nơi chốn khác nhau. Vì vậy kiến trúc có khả năng giao lưu truyền đạt một sự thông cảm tập thể cộng đồng chung cư Ecolife Tây Hồ.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng Maki đã sáng tác các công trình kiến trúc của mình bắt đầu từ góc độ thị giác và góc độ động thái của quần chúng. Maki đã xác định một phong cách cá nhân riêng biệt về bản chất của không gian qua một số tác phẩm mới đây nhất như Toà nhà nổi ở Groningen Đài hoá thân ở Kaze-no-Oka và Toà nhà Hillside West Công ty Cổ Phần Đầu Tư Và Thương Mại Thủ Đô. Chiêm nghiệm kiến trúc của Maki là tiếp xúc với mật độ không gian đặc thù của tác phẩm của Maki.
Mối liên hệ giữa kiến trúc và thiết kế đô thị (urban design) từ những tác phẩm của Maki thể hiện một sự kết hợp hoà bình và êm dịu. Maki cho rằng khái niệm Phi riêng tư hoá (unprivate) mà có người cổ súy – xét cho cùng thì không mang tính nội hàm. Maki xem xét khái niệm hoá giải (dissolulion) của hình thức (formality form) qua khái niệm cảm nhận Quảng trường Hoà hiệp của Paris là nơi con người cảm thấy thú vị vì đã mang đến một cảm giác hoá giải nào đó nhưng không xuất hiện sự phân ly (disjunction) sự thay
thế (displacement) sự sai lạc vị trí (dislocation) và sự ly tâm (decentering).
Jean – Louis Chen cảm nhận các tác phẩm kiến trúc của Maki như là cắm rễ thả neo (anchoring) vững chắc trong đô thị.
Từ lâu Maki đã quan tâm lới tính kỹ thuật và sự trật tự trong tác phẩm viết Ghi chép và những hình thức quần tụ (Notes on Collective Form) Maki thấy xã hội Mỹ là một xã hội mà sự đa dạng của các cá nhân và các tập thể đạt tới mức kinh người từ đó Maki quan tâm đến tính động thái quan tâm đến một chương trình tổng thể (Master Program) hom là một quy hoạch chung (Master Lan).
Sau này Maki đã kiên trì nguyên tắc Kiến trúc chính là sự biểu hiện tạo thành ý thơ của động thái con người trong không trung .
Những tác phẩm kiến trúc chính của Maki trong thời gian gần đây như là sự kết tinh của thực thể không gian (the Cr> stalisation of a spacial Entity) được nâng lên từ mặt đất.
Lý luận sáng tác của Maki là: trong hạng mục kiến trúc chỉ định đầu tiên đi tìm một không gian cơ bản (Primary space) sau đó tạo cho nó một hình thái tượng trưng (Symbolic Form). Những không gian đó phải mang tính chất con người và tính khu vực.
Quá trình học tập và làm việc của Fumihiko Maki là một quá trình kết hợp lễ nghi của văn hoá Nhật Bản và giáo duỡng của văn hoá phương Tây .
Những tác phẩm kiến trúc gần đây nhất của Fumihiko Maki bao gồm:
Hillside West một khu vục chung cư ở Shibuya Tokyo (1998) bao gồm 3 toà nhà A B c có thể khối khác nhau hình khối giản khiết sử dụng vật liệu tinh tế bản thân kiến trúc cùng với môi trường bèn ngoài tạo lập nên một không gian đô thị hoàn chỉnh.
Trung tâm Nghệ thuật thị giác Yerba Buena Gardens San Francisco California Mỹ (1993) ở vào một khu vực đắc địa và nhạy cảm của thành phố có bố cục hình chữ L hình khối đường nét thanh lịch màu sắc nhẹ nhàng.
Nhà thờ Cơ đốc giáo của Tokyo ở khu Shibuya Tokyo (1995) mặt đứng tổ chức kiểu mạng kết cấu độc đáo.
Helios Plaza trường Đại học Fukuoka Fukuoka (1996) đột xuất hình khối tạo thành bởi những đường nét hình học cộng sinh với những tuyến cong mềm.
Đài hoá thân Hoàn vũ Kaze- no-Oka Nakatou Oita (1997) kiến trúc như hoà nhập vào thiên nhiên cỏ cây bãi đất sự trải dài theo chiều ngang với đường viển thấp và khúc triết nhằm biểu đạt mối quan hệ nguyên thuỷ giữa sự sống cái chết đất và trời.
Với Tadao Ando 10 năm trở lại đây ông kiên trì khai thác một quan niệm thẩm mỹ cố hữu và mở rộng lên đến đỉnh cao nhất những thành tựu của mình về các phương diện ánh sáng vật liệu và không gian. Tadao Ando một mặt nghiên cứu sâu về chất cảm và màu sắc của bêtông trần cố gắng làm sao cho nó hoà nhập với quan niệm của người Nhật Bản mặt khác ông so sánh ánh sáng và không gian kiến trúc trong kiến trúc Nhật.

Bản với ánh sáng và không gian của kiến trúc cổ cũng như kiến trúc hiện đại phương Tây để sáng tạo ra một môi trường ánh sáng và không gian mang đậm cá tính của ông.
Ông thấy ánh sáng trong kiến trúc cổ điển Tây u là một thứ ánh sáng trực tiếp rực rỡ ánh sáng chiếu thành từng bó một trong khi kiến trúc truyền thống Nhật Bản tinh lọc qua lớp cửa giấy thẩm thấu vào bên trong lại mềm và dịu. Từ đó ông nhận thức không gian theo một lí luận siêu thẩm mỹ tạo cho không gian của mình một đặc chất của sáng tạo duy lý với một thứ ánh sáng huyền ảo mà vản rạng rỡ không âm thầm mờ đục.
Không gian của Tadao Ando là không gian hình học. Kiến trúc – theo Ando – có hai mục tiêu: một mục tiêu là lý tưởng (tạo nên một mô thức sống cho thế giới) một mục tiêu khác là đáp ứng những tham vọng ước muốn (nhằm thức tỉnh các cảm giác của con người).
Như vậy không gian phải trí tuệ lô gích và trật tự (và chỉ có hình học mới đáp ứng được những yêu cầu này).
Và như vậy Tadao Ando – kiến trúc sư lớn của trào lưu Hiện đại – mới vẫn là đệ tử của Modemim vẫn tiếp tục sáng tạo những không gian trừu tượng. Trọng lượng những tuyến thẳng đứng những tuyến ngang trục… rất quan trọng trong kiến trúc của Ạndo. Không gian của Tadao Ando trong những tác phẩm đơn nhất là những không gian mạnh mẽ với hình thức thuần khiết và đường viền trơn tru đó chính là những cơ cấu những bộ máy thức tỉnh các loại cảm giác. Bản chất của kiến trúc của Tadao Ando – là Tông trung tính hình thức đơn giản (Simple Form) và không gian thuần khiết (Pure Space) (theo Masao Furuyama trong cuốn Tadao Ando của Nhà xuất bản Birkhãuser 1996).
Cũng theo Furuyama có thể phân chia các tác phẩm của Ando ra ba thể loại: Nhất nguyên luận (monism) (ví dụ như toà nhà Azuma House và Tea House for Soseikan) Nhị nguyên luận (Dualism) (ví dụ Toà nhà Time’s) và Đa nguyên luận (Pluralism) (ví dụ như Koshino House).
Các tác phẩm đáng chú ý nhất của Ando trong thời gian gần đây bao gồm:
Rokko Housing III Kobe (1999): là giai đoạn 3 của quá trình phát triển của các quần thể ở ở khu Hyogo là một cụm nhà ở nhiều tầng quán triệt rõ nét nhất câu nói của Le Corbusier: hình học là tinh tuý là bản thể của kiến trúc.
Mở rộng Nhà Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Naoshima Kagawa (1995): một điểm nhấn của thiên nhiên đồi núi có dạng một khối elíp đục thủng phần lõi tuy vậy lại rất hoà nhập rất gắn bó với cảnh quan.
Quần thể Awaji – Yumebutai (2000) Kobe còn gọi là Thành phố Vườn Quốc tế Awaji – tác phẩm lớn nhất của Tadao Ando trong thời gian gần đây một Vũ đài của giấc mơ một hệ thống kiến trúc và cảnh quan vào loại đồ sộ nhất cho đến nay mà con người có thể chiêm ngưỡng được xây dựng trong khuôn khổ Hội chợ Triển lãm Hoa Nhật Bản năm 2000 (Japan Flora 2000). Có rất nhiều điều để bàn về Fumihiko Maki và Tadao Ando là 2 đại kiện tướng của trào lưu Hiện đại – mới của thế giới. Cùng với Arata Isozaki Toyo Ito Hiroshi Hara… họ đang là những cột trụ của nền kiến trúc đương đại Nhật Bản.